કપરાડાના પહાડો હજુ કોરાઢાકોર, પણ મધુબન ડેમમાં હાલ સંકટ નથી ઘોર; આગોતરા આયોજન પર તંત્રનું જોર

સમગ્ર વલસાડ જિલ્લો, ઔદ્યોગિક નગરી વાપી તેમજ સંઘપ્રદેશ દમણ અને દાદરા નગર હવેલી (સેલવાસ) ની જીવાદોરી સમાન મધુબન ડેમમાં હાલ પીવા અને સિંચાઈ માટે પૂરતો પાણીનો જથ્થો ઉપલબ્ધ હોવાના અહેવાલ મળી રહ્યા છે. આ સમાચારથી ઉનાળાની સિઝનમાં અથવા આગામી સમયમાં પાણીની તંગી વર્તાશે તેવી ચિંતાઓ પર હાલ તરત તો વિરામ મુકાયો છે.

​ત્રણ પ્રદેશોની સાચી ‘જીવાદોરી’
​મધુબન ડેમ માત્ર એક જળાશય નથી, પરંતુ આ વિસ્તારની આર્થિક અને સામાજિક કરોડરજ્જુ છે. ડેમનું પાણી મુખ્યત્વે ત્રણ અલગ-અલગ ભૌગોલિક વિસ્તારોની જરૂરિયાતો પૂરી કરે છે:

​પીવાનું પાણી: સેલવાસ, દમણ, વાપી અને લાખો નાગરિકોને શુદ્ધ પીવાનું પાણી આ ડેમ થકી પૂરું પાડવામાં આવે છે.
​ખેતી માટે સિંચાઈ: વલસાડ અને આસપાસના ગ્રામ્ય વિસ્તારોના ખેડૂતો માટે આ ડેમ આશીર્વાદરૂપ છે, જેનાથી હજારો હેક્ટર જમીનમાં પાક લહેરાય છે.
​ઔદ્યોગિક વપરાશ: વાપી અને સેલવાસ જેવા એશિયાના મોટા ઔદ્યોગિક હબમાં આવેલા વિવિધ એકમો (ઉદ્યોગો) મધુબન ડેમનુ પાણી કેનલ અને દમણગંગા નદી માં છોડવામાં આવે એના પર નિર્ભર છે.
​તંત્ર દ્વારા સતત મોનિટરિંગ
​મધુબન જળાશય યોજના ના અધિકારી સાથે ની વાતચીત માં જણાવ્યા અનુસાર, ડેમમાં પાણીનો જથ્થો પૂરતા પ્રમાણમાં હોવાથી આગામી સમયમાં પીવાના પાણીની કે ઉદ્યોગો માટે પાણી કાપની કોઈ શક્યતા નથી. વહીવટી તંત્ર દ્વારા પાણીના સ્તર (Water Level) પર સતત નજર રાખવામાં આવી રહી છે અને જરૂરિયાત મુજબ પાણીનો સપ્લાય છોડવામાં આવી રહ્યો છે.

​ખેડૂતો અને ઉદ્યોગપતિઓમાં ખુશીનો માહોલ

ડેમમાં પાણીની સારી સ્થિતિને પગલે ચાલુ સિઝનમાં ખેતીના પાકને પૂરતું પાણી મળી રહેશે, જેથી ખેડૂતો સારો નફો મેળવી શકશે. બીજી તરફ, વાપી અને સેલવાસના ઉદ્યોગો પણ કોઈપણ અડચણ વગર પોતાનું ઉત્પાદન ચાલુ રાખી શકશે.

​મધુબન ડેમમાં પાણીની સ્થિતિ અંગે સત્તાવાર અહેવાલ
​

​મુખ્ય આંકડાકીય વિગતો:
​વર્તમાન જળસપાટી: 69.30 મીટર
​કુલ સંગ્રહ (Gross Storage): 158.64 MCM (Million Cubic Meters)
​જીવંત સંગ્રહ (Live Storage): 111.87 MCM
​ડેમની વર્તમાન ટકાવારી: મધુબન ડેમ હાલમાં 30% ભરાયેલો છે.
​કેનાલ છોડવામાં આવતું પાણી: હાલમાં કેનાલ દ્વારા 685 ક્યુસેક પાણી છોડવામાં આવી રહ્યું છે.
​મુખ્ય અહેવાલ:
​મધુબન ડેમના નાયબ કાર્યપાલક ઈજનેર ના જણાવ્યા અનુસાર, ડેમમાં હાલ પૂરતો પાણીનો જથ્થો ઉપલબ્ધ છે અને પાણીની કોઈ અછત (Scarcity) નથી. ડેમ હાલમાં 30% જેટલો ભરાયેલો છે, જે આગામી સમય માટે રાહતના સમાચાર છે.

​તેમણે વધુમાં ઉમેર્યું હતું કે, જો આગામી દિવસોમાં નીચેના વિસ્તારોમાં પાણીની માંગ ઊભી થશે, તો ડેમ પ્રશાસન હજુ પણ દોઢ મહિના (1.5 મહિના) સુધી સરળતાથી પાણી પૂરું પાડવા માટે સક્ષમ છે. જેમ-જેમ પાણીની માંગ વધશે, તે મુજબ તબક્કાવાર પાણી છોડવામાં આવશે. હાલમાં પણ કેનાલ મારફતે 685 ક્યુસેક પાણી છોડવાનું ચાલુ છે, જેથી હાલના તબક્કે પાણીની કોઈ સમસ્યા નથી.

મધુબન ડેમમાં જે પાણી આવે છે તેનો મુખ્ય સ્ત્રોત કેચમેન્ટ એરિયા કપરાડા અને મહારાષ્ટ ના ડુંગરાળ પ્રદેશ માં પડતો વરસાદ છે,

​”મધુબન ડેમની જળરાશિનો મુખ્ય આધાર દમણગંગા નદી અને તેની સહાયક નદીઓ પર છે, જેનું કેચમેન્ટ એરિયા (જળગ્રહણ ક્ષેત્ર) મુખ્યત્વે કપરાડા અને મહારાષ્ટ ના ડુંગરાળ વિસ્તારોમાં આવેલું છે. આથી, જ્યાં સુધી કપરાડાના છેવાડાના ગામોમાં ધોધમાર વરસાદ ન પડે, ત્યાં સુધી મધુબન ડેમમાં પાણીની નવી આવક થવી અશક્ય છે.”..